StawyWszystkie choroby

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa – objawy, przyczyny, leczenie

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK) jest chorobą przewlekłą, w której kręgosłup i inne obszary ciała ulegają stanom zapalnym.

Objawy ZZSK mogą być różne, ale zazwyczaj obejmują:

  • ból pleców i ich sztywność, które nie ustępują podczas odpoczynku
  • ból i obrzęk w innych częściach ciała, takich jak biodra, kolana i żebra
  • skrajne zmęczenie

Objawy te mają tendencję do stopniowego rozwoju, zazwyczaj przez kilka miesięcy lub lat i mogą pojawiać się z czasem. U niektórych osób stan poprawia się wraz z upływem czasu, ale u innych może się powoli pogarszać.

zapalenie stawów kręgosłupa

Objawy choroby zostały szerzej opisane poniżej

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa – objawy

Objawy zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa (ZZSK) mogą być różne u poszczególnych osób, ale zwykle rozwijają się powoli, przez kilka miesięcy lub lat.

ZZSK zwykle najpierw zaczyna się rozwijać w późnych latach nastoletnich lub wczesnej dorosłości. Objawy mogą pojawiać się i ustępować, a następnie poprawiać się lub nasilać przez wiele lat.

Główne objawy

Główne objawy ZZSK zostały opisane poniżej, chociaż nie wszystkie z nich muszą się rozwinąć podczas choroby.

Ból pleców i sztywność

Ból pleców i sztywność są zwykle głównymi objawami ZZSK. Możesz zauważyć, że

  • ból ustępuje się wraz z wysiłkiem fizycznym, ale nie poprawia się, albo wręcz pogarsza się z odpoczynkiem
  • ból i sztywność są najgorsze rano i wieczorem – możesz budzić się regularnie w nocy z powodu bólu
  • odczuwasz ból w okolicy pośladków

Artretyzm

Oprócz powodowania objawów w plecach i kręgosłupie, ZZSK może również powodować zapalenie stawów (artretyzm) w innych częściach ciała, takich jak biodra i kolana. Główne objawy związane z zapaleniem stawów to:

  • ból podczas poruszania dotkniętym stawem
  • tkliwość, gdy badane są dotknięte zapaleniem stawy
  • obrzęk i ciepło w dotkniętym zapaleniem obszarze

Entezopatia

Entezopatia to bolesne zapalenie w miejscu, w którym kość łączy się ze ścięgnem lub więzadłem.

Entezopatia najczęściej występuje:

  • na szczycie kości piszczelowej
  • za piętą (ścięgno Achillesa)
  • pod piętą
  • w miejscu łączenia żeber z kością piersiową

Jeśli doznasz urazu żeber, możesz odczuwać ból w klatce piersiowej i problemy podczas oddychania.

Wyczerpanie

Wyczerpanie jest częstym objawem nieleczonego AS. Może sprawić, że poczujesz się zmęczony i pozbawiony energii.

Kiedy szukać porady lekarskiej?

Powinieneś udać się do swojego lekarza pierwszego kontaktu, jeśli masz uporczywe objawy ZZSK.

Jeśli twój lekarz ogólny uważa, że występują u ciebie objawy, powinien odesłać Cię do reumatologa.

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa – przyczyny

W zesztywniającym zapaleniu stawów kręgosłupa (ZZSK) kilka części dolnego odcinka kręgosłupa ulega stanom zapalnym, w tym kręgi (kości kręgosłupa) i stawy kręgowe.

Z biegiem czasu może to uszkodzić kręgosłup i prowadzić do powstawania nowej kości, co w niektórych przypadkach może spowodować, że części kręgosłupa będą się łączyć i stracą elastyczność. Jest to znane jako ankyloza.

Nie wiadomo dokładnie, co powoduje ZZSK, ale w wielu przypadkach wydaje się, że istnieje związek z konkretnym genem znanym jako HLA-B27.

Gen HLA-B27

Badania wykazały, że ponad 9 na 10 osób z ZZSK ma gen określany jako ludzki antygen leukocytarny B27 (HLA-B27).

Posiadanie tego genu niekoniecznie oznacza, że rozwinie się u Ciebie ZZSK. Szacuje się, że 8 na każde 100 osób w ogólnej populacji ma gen HLA-B27, ale większośćz nich nie ma ZZSK.

Uważa się, że posiadanie tego genu może sprawić, że staniesz się bardziej podatny na rozwój ZZSK, a stan ten zostanie wywołany przez jeden lub więcej czynników środowiskowych – choć nie wiadomo dokładnie jakich.

Badanie na obecność tego genu można przeprowadzić, jeśli podejrzewa się ZZSK. Jednak ten test nie jest niezawodną metodą diagnozowania choroby, ponieważ niektórzy ludzie mogą mieć gen HLA-B27, ale nie mają zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa.

Czy zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa może być dziedziczne?

ZZSK może być przekazywane przez pokolenia, a gen HLA-B27 może być dziedziczony od innego członka rodziny.

Jeśli masz ZZSK, a testy wykazały, że masz gen HLA-B27 to szansa, że Twoje dzieci będą mieć tę chorobę jest mniejsza niż 20%. Jeśli masz ZZSK, ale nie masz genu HLA-B27 to szansa, że jakiekolwiek dzieci będzie mieć tę chorobę jest mniejsza niż 10%.

Jeśli masz bliskiego krewnego, który ma ZZSK, np. rodzica lub rodzeństwo (brat lub siostra), masz trzy razy większe prawdopodobieństwo na zachorowanie w porównaniu z osobą, która nie ma krewnego z tą chorobą.

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa – diagnoza

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa może być trudne do zdiagnozowania, ponieważ stan rozwija się powoli i nie ma ostatecznego testu potwierdzającego diagnozę.

Pierwszą rzeczą, którą powinieneś zrobić, jeśli uważasz, że masz ZZSK, jest wizyta u lekarza ogólnego. Będzie on pytać jakie objawy występują, kiedy się zaczęły i jak długo trwają.

Ból pleców związany z ZZSK może być dość charakterystyczny. Zwykle nie poprawia się wraz z odpoczynkiem i może Cię obudzić w nocy.

Badania krwi

Jeśli twój lekarz ogólny podejrzewa ZZSK, może zorganizować badania krwi, aby sprawdzić oznaki zapalenia w twoim ciele. Zapalenie kręgosłupa i stawów jest jednym z głównych objawów choroby.

Jeśli wyniki sugerują, że masz zapalenie, zostaniesz skierowany do reumatologa w celu wykonania dalszych badań. Reumatolog jest specjalistą od chorób, które wpływają na mięśnie i stawy.

Dalsze badania

Twój reumatolog przeprowadzi badania obrazowe w celu zbadania kręgosłupa i miednicy, a także dalsze badania krwi. Zostały one opisane poniżej.

Zdjęcie rentgenowske

Zdjęcie rentgenowskie dolnej części pleców może wykazać uszkodzenie stawów u podstawy kręgosłupa (stawów krzyżowo-biodrowych) i nowe kości tworzące się między kręgami, które są częstymi objawami zaawansowanego ZZSK.

Skan MRI

Obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego (MRI) może uwypuklić zmiany w stawach krzyżowo-biodrowych, które mogą nie pojawić się na zdjęciu rentgenowskim. Może również wykazywać jakiekolwiek zapalenie więzadeł w okolicy rdzenia kręgowego.

Badanie ultrasonograficzne

USG może wykryć zapalenie tkanek (ścięgien i więzadeł) przyczepionych do kości.

Badania genetyczne

Czasami można przeprowadzić genetyczny test krwi, aby sprawdzić, czy nosisz gen HLA-B27, który można znaleźć u większości osób z ZZSK.

Może to przyczynić się do rozpoznania ZZSK, ale nie jest całkowicie wiarygodne, ponieważ nie każdy z tą chorobą ma ten gen, a niektórzy ludzie mają gen i nie chorują na ZZSK.

Potwierdzenie zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa

Chociaż skany mogą czasami wykazywać zapalenie kręgosłupa i stapianie kręgosłupa (zesztywnienie), uszkodzenie kręgosłupa nie zawsze może zostać wykryte we wczesnych stadiach ZZSK.

Właśnie dlatego diagnoza jest często trudna. W wielu przypadkach potwierdzenie diagnozy to długi proces, który może trwać latami.

Diagnoza ZZSK może być zwykle potwierdzona, jeśli zdjęcie rentgenowskie wykazuje zapalenie stawów krzyżowo-biodrowych i masz co najmniej jeden z następujących objawów:

  • co najmniej trzy miesiące bólu w dolnej części pleców, który poprawia się wraz z wysiłkiem fizycznym ale nie poprawia się wraz z odpoczynkiem, a nawet się pogarsza
  • ograniczony ruch w odcinku lędźwiowym kręgosłupa (dolna część pleców)
  • ograniczona ekspansja klatki piersiowej w porównaniu z oczekiwaniami w twoim wieku i dla twojej płci

Jeśli masz wszystkie te trzy cechy, ale nie masz zapalenia stawów krzyżowo-biodrowych – lub jeśli masz tylko zapalenie stawów krzyżowo-biodrowych to zostanie zdiagnozowane to jako „prawdopodobne zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa”.

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa – leczenie

Nie ma lekarstwa na zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, ale dostępne jest leczenie łagodzące objawy.

Leczenie może również pomóc opóźnić lub zapobiec procesowi łączenia kręgów i usztywniania.

W większości przypadków leczenie obejmuje połączenie ćwiczeń, fizjoterapii i zabiegów, które opisano poniżej.

Fizjoterapia i ćwiczenia fizyczne

Utrzymywanie aktywności fizycznej może poprawić twoją postawę i zakres ruchu kręgosłupa, a także zapobiegać sztywności i bólom kręgosłupa.

Poza aktywnością fizyczną to fizjoterapia stanowi kluczowy element leczenia ZZSK. Fizjoterapeuta (pracownik służby zdrowia przeszkolony w zakresie stosowania fizycznych metod leczenia) może doradzić w zakresie najbardziej skutecznych ćwiczeń i sporządzić program ćwiczeń, który Ci odpowiada.

Rodzaje fizjoterapii zalecane dla AS obejmują:

  • program ćwiczeń grupowych – w którym ćwiczysz z innymi
  • indywidualny program ćwiczeń – masz własne ćwiczenia do wykonania
  • masaż – twoje mięśnie i inne miękkie tkanki są masowane, aby złagodzić ból i poprawić zakres ruchu (kości kręgosłupa nigdy nie powinny być masowane, ponieważ może to spowodować obrażenia u osób z ZZSK)
  • hydroterapia – ćwiczenia w wodzie (zwykle ciepły, płytki basen lub specjalna kąpiel hydroterapeutyczna); woda  ułatwia poruszani się, a ciepło rozluźnia mięśnie

Niektórzy ludzie wolą pływać lub uprawiać sport, aby zachować elastyczność. Zazwyczaj jest to dobry pomysł, chociaż ważne jest również codzienne rozciąganie i ćwiczenia.

Jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości, porozmawiaj ze swoim fizjoterapeutą lub reumatologiem, zanim podejmiesz nową formę sportu lub ćwiczeń.

Leki przeciwbólowe

Możesz potrzebować środków przeciwbólowych, aby poradzić sobie z chorobą, gdy jesteś skierowany do reumatologa. Reumatolog może kontynuować przepisywanie środków przeciwbólowych, chociaż nie wszyscy potrzebują ich cały czas.

Niesteroidowe leki przeciwzapalne

Pierwszy rodzaj przepisywanego zwykle środka przeciwbólowego to niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ). Oprócz łagodzenia bólu, NLPZ mogą pomóc złagodzić obrzęki (stany zapalne) w stawach.

Przykłady NLPZ obejmują ibuprofen, naproksen i diklofenak.

Kiedy masz mieć przepisany NLPZ, Twój lekarz ogólny lub reumatolog spróbuje znaleźć ten, który ci odpowiada i zaleci najniższą możliwą dawkę, która łagodzi twoje objawy. Twoja dawka będzie monitorowana i sprawdzana w razie potrzeby.

Paracetamol

Jeśli niesteroidowe leki przeciwzapalne nie są odpowiednie dla pacjenta, zalecany może być alternatywny lek przeciwbólowy, taki jak paracetamol.

Paracetamol rzadko powoduje działania niepożądane i może być stosowany u kobiet w ciąży lub karmiących piersią. Jednak paracetamol może nie być odpowiedni dla osób z problemami z wątrobą lub uzależnionych od alkoholu.

Kodeina

Jeśli to konieczne można również przepisać silniejszy typ środka przeciwbólowego o nazwie kodeina.

Kodeina może powodować działania niepożądane, w tym nudności, wymioty, zaparcia i senność.

Leki przeciw TNF

Jeśli twoje objawy nie mogą być kontrolowane za pomocą środków przeciwbólowych lub ćwiczeń i rozciągania, może być zalecane leczenie anty-TNF (czynnik martwicy nowotworów). TNF jest związkiem chemicznym wytwarzanym przez komórki, gdy tkanka jest w stanie zapalnym.

Leki przeciw TNF podawane są w zastrzykach i działają zapobiegając efektom TNF, a także zmniejszając stan zapalny w stawach spowodowany zesztywniającym zapaleniem stawów kręgosłupa.

Przykłady leków przeciw TNF obejmują adalimumab, etanercept i golimumab.

Są to stosunkowo nowe metody leczenia ZZSK, a ich długoterminowe skutki są nieznane.

Stosuje się je jednak dłużej u osób z reumatoidalnym zapaleniem stawów, co daje wyraźniejsze informacje na temat ich długoterminowego bezpieczeństwa.

Jeśli twój reumatolog zaleca stosowanie leków przeciw TNF, decyzja o tym, czy są one odpowiednie dla ciebie, musi być dokładnie omówiona, a twoje postępy będą ściśle monitorowane. Dzieje się tak dlatego, że leki anty-TNF mogą zakłócać działanie układu odpornościowego (naturalny system obronny organizmu), zwiększając ryzyko wystąpienia potencjalnie poważnych infekcji.

Kortykosteroidy

Kortykosteroidy mają silne działanie przeciwzapalne i mogą być przyjmowane w postaci tabletek lub wstrzyknięć przez osoby z ZZSK.

Jeśli dany staw jest w stanie zapalnym, kortykosteroidy można wstrzykiwać bezpośrednio do stawu. Po wstrzyknięciu konieczny będzie odpoczynek danego stawu do 48 godzin.

Zazwyczaj uważa się za rozsądne wstrzyknięcie kortykosteroidów do trzech razy w ciągu jednego roku, z co najmniej trzema miesiącami przerwy pomiędzy wstrzyknięciami w tym samym stawie. Jest tak, ponieważ zastrzyki z kortykosteroidów mogą powodować szereg działań niepożądanych, takich jak:

  • wystąpienie infekcji
  • skóra wokół zastrzyku może zmienić kolor (depigmentacja)
  • otaczająca tkanka może się zniszczyć
  • ścięgno w pobliżu stawu może pęknąć

Kortykosteroidy mogą również łagodzić bolesne obrzęik stawów po przyjęciu tabletek.

Leki przeciwreumatyczne modyfikujące przebieg choroby (DMARD)

Leki przeciwreumatyczne modyfikujące przebieg choroby (DMARD) są alternatywnym rodzajem leków często stosowanych w leczeniu innych rodzajów zapalenia stawów.

DMARD mogą być przepisywane na ZZSK, chociaż działają tylko w leczeniu bólu i zapalenia w stawach w obszarach ciała innych niż kręgosłup.

Do dwóch DMARD czasami stosowanych w leczeniu zapalenia stawów innych niż kręgosłup należą sulfasalazyna i metotreksat.

Operacja

Większość osób z ZZSK nie potrzebuje operacji.

Jednak w przypadkach, gdy staw został poważnie uszkodzony, można zalecić operację wymiany stawu, aby zmniejszyć ból i poprawić zakres ruchu w dotkniętym chorobą stawie. Na przykład, jeśli dotknięte zostaną stawy biodrowe, można wykonać wymianę stawu biodrowego.

W rzadkich przypadkach może być konieczna chirurgia korekcyjna, jeśli kręgosłup ulegnie poważnemu wygięciu.

Dalsze leczenie

Ponieważ objawy ZZSK rozwijają się powoli i mają tendencję do przychodzenia i zanikania, będziesz musiał chodzić do swojego reumatologa lub lekarza ogólnego na regularne kontrole.

Upewni się on, że twoje leczenie przebiega prawidłowo i może przeprowadzać fizyczne badania w celu oceny postępów choroby. Może to obejmować dalsze zestawy tych samych badań krwi lub zdjęć rentgenowskich, które miałeś w chwili postawienia diagnozy.

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa – komplikacje

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa jest złożoną chorobą, która może wpływać na wiele części ciała. Może powodować komplikacje w codziennym życiu.

Niektóre komplikacje związane z ZZSK są opisane poniżej.

Zmniejszona elastyczność

Chociaż większość osób z ZZSK pozostaje w pełni samodzielna lub minimalnie niepełnosprawna w dłuższej perspektywie, około 4 na każde 10 osób z tą chorobą ostatecznie będzie miało poważnie ograniczony zakres ruchu w kręgosłupie.

Zwykle dotyczy to tylko dolnej części pleców i jest wynikiem łączenia się kości w kręgosłupie.

Może to utrudnić poruszanie plecami i może oznaczać, że twoja postawa zostanie utrwalona w jednej pozycji, chociaż w większości przypadków nie prowadzi do poważnej niepełnosprawności.

W rzadkich przypadkach można zalecić operację, aby skorygować poważne wygięcia kręgosłupa.

Uszkodzenie stawów

ZZSK może powodować stan zapalny stawów, takich jak biodrowe i kolanowe. Może to z czasem uszkodzić dotknięte stawy, powodując ból i trudności z poruszaniem się.

Jeśli staw zostanie szczególnie uszkodzony, może być konieczna operacja, aby zastąpić go sztucznym.

Zapalenie tęczówki

Zapalenie tęczówki jest chorobą, która czasami łączy się z ZZSK, gdzie przednia część oka staje się czerwona i opuchnięta. Zwykle dotyczy tylko jednego oka, a nie obu.

Jeśli masz zapalenie tęczówki, twoje oko może stać się czerwone, będzie boleć i będzie wrażliwe na światło (światłowstręt). Możesz mieć zaburzenia widzenia (zamazany obraz).

Powinieneś jak najszybciej udać się do lekarza pierwszego kontaktu, jeśli masz ZZSK i uważasz, że masz zapalenie tęczówki, ponieważ schorzenie to może spowodować częściową lub nawet całkowitą utratę wzroku, jeśli nie zostanie szybko leczone.

Jeśli twój lekarz ogólny uważa, że masz zapalenie tęczówki, skieruje Cię pilnie do okulisty.

Zapalenie tęczówki zwykle można leczyć za pomocą kortykosteroidowych kropli do oczu.

Osteoporoza i złamania kręgosłupa

Osteoporoza to choroba, w której kości stają się słabe i łamliwe. W ZZSK osteoporoza może rozwinąć się w kręgosłupie i zwiększyć ryzyko złamania kości. Im dłużej masz tą chorobę, tym większe ryzyko.

Jeśli rozwinie się osteoporoza, zazwyczaj będziesz potrzebował leków, aby wzmocnić kości. Istnieje wiele leków, które można stosować w leczeniu osteoporozy, które można przyjmować doustnie w postaci tabletek lub podawać w zastrzykach.

Choroba sercowo-naczyniowa

Jeśli masz ZZSK, możesz również mieć zwiększone ryzyko rozwoju choroby sercowo-naczyniowej. Choroba sercowo-naczyniowa jest ogólnym terminem opisującym chorobę serca lub naczyń krwionośnych, taką jak choroba serca i udar.

Ze względu na to zwiększone ryzyko, ważne jest podjęcie kroków w celu zminimalizowania szans na rozwój choroby sercowo-naczyniowej.

Twój reumatolog może doradzić w sprawie zmian stylu życia, które powinieneś podjąć, aby zminimalizować ryzyko rozwoju tej przypadłości. Zmiany te mogą obejmować:

  • rzucenie palenia – jeśli palisz
  • utrata wagi – jeśli masz nadwagę lub jesteś otyły
  • regularne ćwiczenia – 150 minut ćwiczeń tygodniowo
  • zmiana diety

Można również przepisać leki, aby obniżyć ciśnienie krwi lub poziom cholesterolu we krwi.

Zespół końskiego ogona

Zespół końskiego ogona jest bardzo rzadkim powikłaniem ZZSK, które występuje, kiedy nerwy w dolnej części kręgosłupa ulegają ściśnięciu.

Zespół końskiego ogona powoduje:

  • ból lub drętwienie w dolnej części pleców i pośladkach
  • osłabienie nóg – które może wpływać na zdolność chodzenia
  • nietrzymanie moczu lub nietrzymanie stolca

Jeśli masz ZZSK i występują którekolwiek z tych objawów, jak najszybciej udaj się do lekarza pierwszego kontaktu.

Amyloidoza

W bardzo rzadkich przypadkach może się rozwinąć stan zwany amyloidozą jako powikłanie ZZSK.

Amyloid to białko wytwarzane przez komórki w szpiku kostnym (gąbczasty materiał znajdujący się w centrach niektórych pustych kości). Amyloidoza jest stanem, w którym amyloid gromadzi się w narządach, takich jak serce, nerki i wątroba.

Amyloidoza może powodować wiele różnych objawów, w tym zmęczenie, utratę wagi, zatrzymanie płynów (obrzęk), duszność i drętwienie lub mrowienie w dłoniach i stopach.

Problemy z zatrudnieniem

Z biegiem czasu ZZSK może w coraz większym stopniu wpływać na twoją zdolność do pracy. Niektóre osoby z tym schorzeniem mogą nie być w stanie w ogóle pracować, a inne mogą wymagać zmian w swoim życiu zawodowym, takich jak praca w niepełnym wymiarze godzin, praca w domu lub unikanie ciężkiej pracy fizycznej.

W pracy ważne jest, aby utrzymywać dobrą postawę podczas siedzenia lub stania przez dłuższy czas. Powinieneś wstać, rozciągnąć się i poruszać regularnie. Może to oznaczać dostosowanie stanowiska pracy lub zapewnienie regularnych przerw.

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *