Afty – jak się ich pozbyć, czym są, skąd się biorą

Afty w jamie ustnej są powszechnym schorzeniem, które potrawi bardzo uprzykrzyć życie. Mogą pojawić się w każdym miejscu w jamie ustnej. Szacunkowe badania wykazują, że średnio 1 na 5 osób na świecie była dotknięta tą dolegliwością w którymś momencie swojego życia, przy czym prawdopodobieństwo wystąpienia afty u kobiet jest wyższe niż u mężczyzn. Przyczyny powstawania aft są zwykle ciężkie do zidentyfikowania, głównie z powodu dużej ilości czynników, które mogą powodować ich rozrost. Zmiana ma charakter płytkiej nadżerki pokrytej białym nalotem i otoczonej rumieniowatym zapalnym obrzeżem, sprawiającym ból o natężeniu zależnym od typu schorzenia. Afty mogą być różnej wielkości ale najczęściej nie przekraczają 5 mm średnicy. Mogą występować pojedynczo lub w grupach, zazwyczaj na błonie śluzowej podniebienia miękkiego, policzkowej części warg i bocznych powierzchniach języka. Pojawiają się najczęściej w wieku dziecięcym lub młodzieńczym.

afty

Afty i ich rodzaje

  • Afty małe to najczęściej spotykana dolegliwość (8 na 10 przypadków). Są małe, okrągłe, o średnicy mniejszej niż 1 cm. Mają kolor żółty w środku, a na brzegach są obrzęknięte i czerwone. W jamie ustnej może wystąpić od 1 do 5 małych aft jednocześnie. Każda afta ustępuje bez leczenia po 7-10 dniach, nie zostawiając po sobie blizn. Niekoniecznie muszą też być bolesne.
  • Afty duże (inaczej afty Suttona) występują dużo rzadziej (1 na 10 przypadków). Ich średnica przekracza 1 cm. Jednocześnie mogą występować jedna lub dwie duże afty. Leczenie aft Suttona trwa od 2 tygodni do kilku miesięcy, i zostawiają po sobie bliznę. Te afty mogą być bardzo bolesne i powodować spore trudności w jedzeniu i piciu.
  • Afty opryszczkowate także występują dużo rzadziej niż małe (1 na 10 przypadków). Przypominają małe żółte kropeczki wielkości główki od szpilki. Mogą występować w grupach, i zbić się w jeden nieregularny kształt przypominający aftę małą. Każda z nich może się utrzymywać od tygodnia do kilku miesięcy.

Afty występują najczęściej między 10 a 40 rokiem życia. Pomiędzy kolejnymi nawrotami dolegliwości mogą minąć miesiące a nawet lata. Z wiekiem tendencja do powstawania aft maleje, a w końcu przestają się pojawiać.

Skąd biorą się afty?

Przyczyna powstawania aft nie została dotąd odkryta. Nie są zaraźliwe, nie można ich więc “złapać”. W większości przypadków, afty pojawiają się w organizmach ludzi całkowicie zdrowych, także u tych którzy uważają się za “odpornych”. Co ciekawe, są one uwarunkowane genetycznie np. dzieci rodziców, którzy w młodości cierpieli z powodu aft, mają 90% szans na doświadczenie tej dolegliwości w przyszłości!

W niektórych przypadkach, powstawanie aft może mieć związek z następującymi chorobami lub przyczynami:

  • Uszkodzenie delikatnej tkanki w jamie ustnej – spowodowane przez źle pasujący aparat na zęby, zbyt twardą szczoteczkę tworząca mikroskopijne ranki, narzędzia dentystyczne etc.
  • Zmiany na poziomie hormonalnym. U kobiet afty występują często przed miesiączką i w ciąży. W większości przypadków, powstawanie aft ustępuje po menopauzie.
  • Rzucanie palenia – u niektórych afty zaczynają się formować, kiedy rzucą palenie.
  • Brak żelaza lub witaminy B12.
  • Rzadko może występować alergia na konkretne produkty spożywcze.
  • Częstą przyczyną powstawania aft są uwarunkowania genetyczne. W niektórych rodzinach afty po prostu się pojawiają.
  • Stres – szczególnie w okresie egzaminów.
  • Niektóre leki i substancje:
    • Leki nasercowe.
    • Leki przeciwbólowe.
    • Suplementy i leki pomagające rzucić palenie.
    • Niektóre narkotyki takie jak kokaina.
  • Choroby zębów
  • Źle dopasowana proteza

Afty mogą się również pojawiać  wskutek zażywania silnych antybiotyków. W tym wypadku najlepszą formą zapobiegania i leczenia aft jest przyjmowanie leków osłonowych na bazie bakterii kwasu mlekowego.

Dużą rolę w zachorowaniach na aftozę nawrotową odgrywają czynniki genetyczne oraz predyspozycje rodzinne. Około 30 proc. osób chorujących na aftozę nawrotową ma w swojej najbliższej rodzinie osobę z tą samą dolegliwością. W przypadku występowania tej choroby u obojga rodziców, wystąpienie aft u ich dzieci wiąże się z 90 proc. ryzykiem.

Afty występują częściej wśród ludzi z konkretnymi uwarunkowaniami i chorobami – na przykład, choroba Leśniowskiego-Crohna,Celiakia, wirus HIV i Choroba Behçeta. W przypadku występowania – oprócz aft – innych objawów, należy natychmiast zgłosić się do lekarza w celu wykonania badań krwii.

Gdzie mogą pojawić się afty?

Afty mogą pojawić się dosłownie w każdym miejscu w jamie ustnej. Oprócz najpopularniejszej dolegliwości, czyli aft na wewnętrznej części policzka i poniżej dolnej wargi, mogą się one utworzyć w bardziej newralgicznych miejscach.

Afty na dziąśle

Afty na dziąśle potrafią uprzykrzyć życie. Utrudniają jedzenie i picie, a także, w niektórych przypadkach, mówienie. Przyczyną powstawania aft na dziąśle jest najczęściej źle dobrana, twarda i ostra szczoteczka do zębów, której włoski uszkadzają dziąsło podczas szczotkowania. Inną przyczyną może być  pasta do zębów zawierająca dodecylosiarczan sodu.

Jak wyleczyć afty na dziąśle?

Najlepszym sposobem na wyleczenie aft na dziąśle jest smarowanie ich świeżo pociętym liściem aloesu 2 razy dziennie, koniecznie po myciu zębów. Przy aftach na dziąśle nie zaleca się zbyt intensywnego mycia zębów w okolicy zakażenia, w celu uniknięcia pogorszenia stanu afty.

Więcej rad dotyczących leczenia aft znajdziesz w tym artykule.

Afty na języku

Afty na języku to jedna z bardziej bolesnych dolegliwości, na szczęście są one stosunkowo łatwe do wyleczenia. Przyczyną powstawania aft na języku, tak samo jak w przypadku aft na dziąśle, może okazać się niewłaściwie dobrana szczoteczka lub pasta do zębów. Dla testu należy zmienić szczoteczkę na bardziej miękką, a pastę na taką, która nie zawiera dodecylosiarczanu sodu. Inną przyczyną powstawania takich aft może być spożywanie bardzo ostrych potraw, lub poparzenie języka, na przykład gorącą herbatą.

Afty na języku mogą wyglądać paskudnie, ale należy pamiętać, że nie są zaraźliwe. Powstają one najczęściej u dorosłych w wieku od 19 do 35 lat. Identyfikacja przyczyny ich powstawania jest wyjątkowo trudna, ponieważ dolegliwość występuje rzadko, i szybko mija.

 

Jak wyleczyć afty na języku?

Leczenie aft na języku jest stosunkowo łatwe. Aby uśmierzyć ból, należy ugotować i ostudzić torebkę zielonej herbaty, a następnie przyłożyć ją bezpośrednio na afty. Herbata zawiera substancje które znacząco złagodzą ból, oraz wysuszą aftę, co przyspieszy jej gojenie. Kurację należy wykonywać po każdym myciu zębów, maksymalnie 4 razy na dobę!

Dobry efekt dadzą także wszelkiego rodzaju płukanki, które odkażają całą jamę ustną i ułatwiają gojenie.

Więcej rad dotyczących leczenia aft znajdziesz w tym artykule.

Afta pod językiem

Afta pod językiem w 90% przypadków występuje pojedynczo, jest stosunkowo mało bolesna, i łatwa do wyleczenia. Przyczyną powstawania aft pod językiem są mikrozranienia, takie jak np. ostre kawałki kości lub ości ryby, które dostają się pod język i uszkadzają delikatną tkankę.

Jak wyleczyć aftę pod językiem?

Afta pod językiem zwykle goi się sama, ponieważ nie jest uciążliwa. W niektórych przypadkach możemy jej nawet nie zauważyć. Jeśli jednak powoduje ona uczucie dyskomfortu, najlepiej włożyć pod język ugotowaną i wystudzoną torebkę zielonej herbaty, która wysuszy i przyspieszy gojenie afty.

Więcej rad dotyczących leczenia aft znajdziesz w tym artykule.

Afta na wardze

Afta na wardze zwykle występuje pojedynczo, w kącikach ust. Może być bolesna, i najczęściej goi się powoli i ciężko. Jest to spowodowane stałym kontaktem z powietrzem, które w tym wypadku utrudnia gojenie. Jest też uciążliwa ze względu na nieestetyczny wygląd.

Jak wyleczyć aftę na wardze?

Z oczywistych powodów, wszelkie płukanki odpadają. Najlepszym sposobem, który z pewnością pomoże w leczeniu takiej afty, jest zagotowanie torebki zielonej herbaty, ostudzenie jej, i przykładanie na aftę kilka razy dziennie po 20 minut. Afta wysuszy się, zmniejszy i odkazi, a w dodatku stanie się mniej widoczna. Afta na wardze zwykle znika do 3 tygodni od pojawienia się.

Więcej rad dotyczących leczenia aft znajdziesz w tym artykule.

Afta na podniebieniu

Afta na podniebieniu może sprawiać spore trudności przy jedzeniu gorących i ostrych potraw. Jeśli na podniebieniu możemy dostrzec więcej niż jedną aftę, jest to sygnał do kontaktu z lekarzem, ponieważ mogą one zwiastować początek choroby ogólnoustrojowej.

Jak wyleczyć aftę na podniebieniu?

Afty na podniebieniu nie są bolesne, więc zabiegi mające na celu eliminowanie bólu nie mają sensu. Jeśli jednak odczuwamy dyskomfort, najlepszym sposobem na wyeliminowanie go jest płukanie całej jamy ustnej naparem z rumianku dwa razy dziennie. W ten sposób odkażamy ją i eliminujemy możliwość dalszego rozwoju zakażenia.

 

Więcej rad dotyczących leczenia aft znajdziesz w tym artykule.

Afty w gardle

Afty w gardle są najczęściej objawem stanu zapalnego w jamie ustnej. W dużej ilości przypadków pojawiają się z powodu infekcji bakteryjnej  i są skutkiem braku dbałości o higienę jamy ustnej.

Jeśli w naszym gardle pojawiła się afta, należy natychmiast skonsultować się z lekarzem pierwszego kontaktu lub stomatologiem. Zwykle afta utrzymuje się najwyżej dwa tygodnie, ale w przypadku infekcji bakteryjnej może pojawiać się regularnie.

Jak wyleczyć aftę w gardle?

Jeśli nie masz możliwości lub chcesz opóźnić wizytę u lekarza, najlepszym sposobem na aftę są domowe płukanki. Przepis na płukanki likwidujące afty w gardle znajdziesz w tym artykule.

Wiek a afty – czyli kiedy afty mogą być niebezpieczne

Afty u dorosłych

Afty, niezależnie od rodzaju i miejsca ich występowania, najczęściej pojawiają się u osób w wieku od 10 – 40 lat. U dorosłych są one zwykle skutkiem uwarunkowań genetycznych, nieprawidłowego odżywiania, obniżonej odporności, lub źle dobranej pasty i szczoteczki do zębów. W niewielkim odsetku przypadków afty u dorosłych mogą być skutkiem rozwijającej się w organizmie choroby, a w takim przypadku należy podjąć kroki prowadzące do wyeliminowania przyczyny, a nie skutku.

Kiedy skonsultować się ze specjalistą?

Afty pojawiające się raz na kilka miesięcy nie powinny być powodem do niepokoju. Jeżeli natomiast pojawiają się regularnie np. raz na dwa tygodnie, należy skonsultować z lekarzem lub stomatologiem.

Afty u dzieci

Afty u dzieci pojawiają się zwykle po odstawieniu od mleka matki. W tym okresie przejściowym dziecko jest osłabione, a odczyn pH w ustach zmienia się z zasadowego na kwaśny. Inną przyczyną jest nieumiejętne odstawianie dziecka od smoczka – dziecko zaczyna raczkować i przemieszczać się, mając smoczek przy sobie, i zbierając na nim kurz, brud i bakterie z podłogi, a nawet z piaskownicy. W takich warunkach bardzo łatwo o zakażenie, które może przerodzić się w poważną chorobę. Nawet najlepiej pilnowane dziecko znajdzie sposób, aby się ubrudzić, więc starajmy się im tego nie ułatwiać! Zwykle aftom u dzieci towarzyszy lekko podwyższona temperatura ciała. Afty u dzieci mają postać małych bolesnych pęcherzyków z czerwoną obwódką, oraz są bardzo bolesne. Mimo, że dolegliwość jest dość powszechna, nie należy jej bagatelizować!

Leczenie aft u dzieci

Najskuteczniejszą terapią u dzieci jest, oprócz specjalnych preparatów które można dostać w aptekach, podawanie dziecku 1 tabletki witaminy B12 dziennie, oraz płukanie buzi szałwią. Dzięki temu ułatwimy organizmowi walkę z chorobą i uodpornimy dziecko na następne ataki choroby. Oprócz szałwii można stosować także inne płukanki oraz preparaty, o których możesz poczytać w tym artykule.

Kiedy skonsultować się ze specjalistą?

Bolesne afty u dzieci mogą powodować niechęć do jedzenia i zanik apetytu. W takim wypadku należy natychmiast udać się z dzieckiem do lekarza. Jeśli mimo podawania witaminy B oraz płukania buzi szałwią lub stosowania specjalnych preparatów afty nie znikają, także należy rozważyć wizytę u specjalisty.

Afty i pleśniawki u niemowlaka

U niemowlaków klasyczne afty występują bardzo rzadko (0.1% przypadków). W przeważającej większości są to tzw. pleśniawki, które można pomylić z pozostałościami mleka po karmieniu. Dziecko zaraża się pleśniawką z winy dorosłego, najczęściej poprzez zainfekowaną pierś mamy, lub przez oblizany przez nią smoczek. Infekcja pleśniawkowa nie jest niebezpieczna, ale może być bolesna, a niezauważona i nieleczona może się przerodzić w gruby kożuch utrudniający dziecku ssanie.

Leczenie pleśniawek u niemowlaka

Pleśniawki u niemowlaka są łatwe do wyleczenia. Matki karmiące piersią mogą przecierać brodawkę piersi lekarstwem przed karmieniem, lub nakładać lekarstwo na palec i rozprowadzać je w ustach dziecka. Dostępne są preparaty w formie spray’u, łatwe w podaniu i nieszkodliwe dla niemowlaka.

Kiedy skonsultować się ze specjalistą?

Jeśli mimo stosowania specjalnych preparatów pleśniawki nie ustąpią, należy bezzwłocznie skonsultować się z lekarzem pediatrą.

Afty w ciąży

Ciąża predysponuje do pojawiania się zmian i schorzeń. Z powodu zmienionych poziomów hormonów (głównie progesteronu) dziąsła stają się przekrwione, opuchnięte, zęby mogą zacząć się chwiać i boleć, a śluzówki są w takich warunkach bardzo podatne na urazy. Gdy do tego dodamy ogólne obniżenie odporności, stres, niedobory i podatność na zakażenia, okaże się że to idealne środowisko do powstawania między innymi aft w jamie ustnej.

Leczenie aft w ciąży nie różni się znacząco od metod standardowych, ale zaleca się stosowanie kuracji naturalnych, takich jak płukanki  i witaminy.

Więcej rad dotyczących leczenia aft znajdziesz w tym artykule.

 

Jeśli masz jakieś pytania dotyczące powstawania, leczenia i zapobiegania aftom, zadaj je w komentarzu poniżej. To samo tyczy się uwag. Wiesz coś, czego nie ma w artykule? Podziel się swoją wiedzą i doświadczeniem!

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *